.svg)
Stal 1.2738 HH (40CrMnNiMo8-6-4 High Hardness)
Stal 1.2738 HH (High Hardness) to odmiana dobrze znanego gatunku 1.2738 (40CrMnNiMo8-6-4), różniąca się od wersji standardowej wyższą twardością dostawy. Skład chemiczny obu odmian jest identyczny — różnica wynika wyłącznie z innego, bardziej intensywnego reżimu obróbki cieplnej stosowanego przez hutę przed dostawą. Dzięki temu 1.2738 HH znajduje zastosowanie tam, gdzie standardowa twardość 1.2738 jest niewystarczająca, a jednocześnie nie chce się rezygnować z zalet materiału dostarczanego już w stanie ulepszonym cieplnie.
Skład chemiczny
Skład chemiczny 1.2738 HH jest taki sam jak w wersji podstawowej 1.2738:
| Pierwiastek | Zawartość [%] |
|---|---|
| C (węgiel) | 0,35 – 0,45 |
| Si (krzem) | 0,20 – 0,40 |
| Mn (mangan) | 1,30 – 1,60 |
| Cr (chrom) | 1,80 – 2,10 |
| Mo (molibden) | 0,15 – 0,25 |
| Ni (nikiel) | 0,90 – 1,20 |
| P, S | pozostałości, max. 0,030 |
Obróbka cieplna
Podobnie jak w przypadku wersji standardowej, 1.2738 HH dostarczany jest zwykle w stanie wstępnie ulepszonym cieplnie (hartowanie + odpuszczanie wykonane fabrycznie), co eliminuje potrzebę dodatkowej obróbki cieplnej po obróbce mechanicznej. Dalsze hartowanie materiału nie jest zalecane — wyższa twardość osiągana jest już na etapie produkcji hutniczej poprzez odpowiedni dobór parametrów odpuszczania (niższa temperatura odpuszczania w porównaniu do wersji standardowej daje wyższą twardość końcową).
Orientacyjne parametry pełnego cyklu obróbki cieplnej (analogiczne jak dla bazowego 1.2738):
- Wyżarzanie zmiękczające: 700–740°C, chłodzenie z piecem
- Hartowanie: 840–870°C, chłodzenie w oleju lub polimerze
- Odpuszczanie: dobierane tak, by uzyskać docelowe 310–385 HB
Właściwości mechaniczne i technologiczne
- Wyższa twardość i wytrzymałość rdzenia niż w wersji standardowej
- Zachowana dobra obrabialność skrawaniem, mimo podwyższonej twardości
- Dobra polerowalność, choć nieco trudniejsza niż w miększej wersji standardowej ze względu na wyższą twardość
- Możliwość teksturowania powierzchni
- Wysoka jednorodność struktury na całym przekroju, także w dużych gabarytach
- Nie nadaje się do spawania
- Dobra hartowność na wskroś dzięki zawartości niklu — istotna w grubych przekrojach
Zastosowanie
1.2738 HH stosowany jest przede wszystkim tam, gdzie standardowa wersja 1.2738 może nie sprostać wymaganiom wytrzymałościowym:
- Duże formy wtryskowe pracujące w warunkach zwiększonego obciążenia rdzenia
- Płyty formujące i korpusy form do tworzyw sztucznych o podwyższonych wymaganiach mechanicznych
- Narzędzia do hydroformowania
- Elementy form, w których standardowa twardość 280–325 HB okazuje się niewystarczająca w praktyce eksploatacyjnej
1.2738 HH a 1.2738 — kiedy wybrać wariant HH?
Wybór między obiema odmianami sprowadza się głównie do wymagań wytrzymałościowych konkretnego narzędzia:
- 1.2738 — dobry wybór uniwersalny, gdy priorytetem jest łatwość obróbki mechanicznej i polerowania przy standardowych obciążeniach formy.
- 1.2738 HH — zalecany, gdy forma pracuje w trudniejszych warunkach (większe naciski, cykliczne obciążenia termiczne, wymagana wyższa odporność na zużycie), a jednocześnie nie ma potrzeby sięgania po droższe, wyżej stopowe gatunki stali.
Podsumowanie
Stal 1.2738 HH to podwyższona twardościowo odmiana popularnego gatunku 40CrMnNiMo8-6-4, oferująca ten sam skład chemiczny i dobrą hartowność na wskroś, ale z wyższą twardością dostawy (310–385 HB) i wytrzymałością rdzenia. Stanowi praktyczny kompromis pomiędzy standardowym 1.2738 a droższymi stalami wysokostopowymi, sprawdzając się w formach wtryskowych pracujących w bardziej wymagających warunkach eksploatacyjnych.
